اگرسابقه مشکلات تیروئید دارید و اخیرا دچار تپش قلب، ضربان نامنظم یا احساس ضعف و خستگی هم شدهاید، باید هوشیار باشید که ممکن است میان این دو ارتباطی وجود داشته باشد. تیروئید غدهای کوچک اما فوقالعاده مهم است که عملکرد قلب را بهصورت مستقیم تحتتاثیر قرار میدهد. درواقع، هر اختلالی در سطح هورمونهای تیروئید میتواند ضربان قلب را تندتر، کندتر یا حتی نامنظم کند. همین موضوع باعث میشود بسیاری از افراد با نگرانی از خود بپرسند که آیا مشکل تیروئید میتواند باعث آریتمی قلبی شود؟ از همین رو در این مقاله بررسی میکنیم که تیروئید چگونه روی قلب اثر میگذارد، چه زمانی باعث آریتمی میشود و چگونه میتوان آن را کنترل و درمان کرد.
تیروئید چه نقشی در تنظیم ضربان قلب دارد؟
هورمونهای تیروئید (T3 و T4) مانند یک دستگاه تنظیمکننده سرعت روی عملکرد قلب عمل میکنند. این هورمونها باعث افزایش متابولیسم بدن، تحریک عضله قلب و تنظیم سرعت پمپ خون میشوند. زمانی که سطح هورمونها زیاد باشد، ضربان قلب سریعتر و تندتر میشود و زمانی که کم باشد، قلب کندتر عمل میکند. در نتیجه، هر اختلال در عملکرد تیروئید میتواند منجر به آریتمی قلب یا بینظمی ضربان شود.
رابطه پرکاری تیروئید و آریتمی قلبی
پرکاری تیروئید یکی از شایعترین علل و علائم آریتمی قلبی در افراد بدون بیماری قلبی زمینهای است. افزایش هورمونهای تیروئید، قلب را بیشازحد تحریک میکند و این تحریک میتواند باعث موارد زیر شود:
- تپش قلب شدید
- افزایش ضربان قلب در حالت استراحت
- فیبریلاسیون دهلیزی (AF)
- تپشهای ناگهانی و ناپایدار
دکتر قربانی شریف در این باره می گویند: در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید، احتمال فیبریلاسیون دهلیزی تا سه برابر بیشتر است و درمان سریع پرکاری، نقش مهمی در کنترل آریتمی دارد.
رابطه کمکاری تیروئید و آریتمی قلبی
کمکاری تیروئید با کاهش تولید هورمونهای تیروئیدی، سرعت متابولیسم و عملکرد قلب را کندتر میکند. این کاهش باعث میشود ضربان قلب آهستهتر از حد طبیعی شود، جریان خون با تاخیر پیش برود و سیستم الکتریکی قلب دچار اختلال شود. در نتیجه برخی بیماران ممکن است دچار آریتمیهایی مثل برادیکاردی (کند شدن ضربان)، ضربانهای غیرطبیعی یا احساس تپشهای پراکنده شوند. البته کمکاری تیروئید همیشه با ضربان کند همراه نیست، اما در موارد مزمن میتواند عملکرد الکتریکی قلب را قابلتوجه تحت تاثیر قرار دهد.
دلایل ایجاد آریتمی در بیماران تیروئیدی
- تغییرات متابولیک ناشی از تغییر سطح هورمونها
- تاثیر تیروئید بر انتقالدهندههای الکتریکی قلب
- افزایش حساسیت قلب به آدرنالین
- التهاب یا فشار اضافی بر عضله قلب
چه زمانی اختلالات تیروئید خطر آریتمی را بالا میبرند؟
اختلالات تیروئید زمانی احتمال بروز آریتمی را بیشتر میکنند که عدم تعادل هورمونی، شدید بوده یا بیمار سابقه بیماری قلبی داشته باشد. تغییر ناگهانی در سطح هورمونها نیز یکی از محرکهای مهم آریتمی است. برای آگاهی بیشتر شما در ادامه شایع ترین مواردی که احتمال آریتمی را افزایش میدهد لیست کرده ایم:
- پرکاری شدید تیروئید (T3 و T4 بالا)
- کمکاری درماننشده یا طولانیمدت
- مصرف اشتباه داروهای تیروئید و تنظیم نبودن دوز
- سن بالای ۵۰ سال
- سابقه بیماری عروقی یا نارسایی قلب
- وجود استرس شدید یا کمبود خواب
- کمبود برخی املاح مثل پتاسیم
علائم هشدار آریتمی قلبی در بیماران تیروئیدی
در بیماران مبتلا به اختلالات تیروئید، آریتمی ممکن است با علائمی مثل تپش قلب ناگهانی، ضربان نامنظم، احساس لرزش در قفسه سینه، سرگیجه، ضعف ناگهانی یا حتی تنگی نفس آشکار شود. گاهی این نشانهها خفیفاند و به مشکلات دیگر نسبت داده میشوند؛ اما نادیده گرفتن آنها میتواند خطرناک باشد، بهویژه اگر با علائم تیروئیدی همراه باشند.
عوارض نادیده گرفتن آریتمی در اختلالات تیروئید
دکتر علیرضا قربانی شریف؛ بهترین متخصص آریتمی قلبی تهران تاکید میکنند که هر آریتمی مرتبط با تیروئید باید همزمان با کنترل خود تیروئید درمان شود؛ تاخیر در درمان میتواند آسیب جدی ایجاد کند. نادیده گرفتن آریتمی در این شرایط میتواند پیامدهای جدی چون موارد زیر برای بیمار به همراه داشته باشد:
- افزایش خطر سکته مغزی
- نارسایی قلبی
- لخته شدن خون
- خستگی مزمن
- اختلال شدید در کیفیت زندگی
درمان آریتمی قلبی مرتبط با تیروئید
درمان این نوع آریتمیها باید همزمان روی تیروئید و قلب تمرکز داشته باشد تا ضربان دوباره به حالت طبیعی بازگردد. رایج ترین گزینه های درمانی در این شرایط برای بیماران شامل 4 روش زیر است:
۱) تنظیم داروهای تیروئید
اولین قدم، کنترل تیروئید است؛ چه در پرکاری و چه در کمکاری. تنظیم دوز دارو باعث میشود نوسانات ضربان به مرور برطرف شود. دکتر قربانی شریف همچنین توضیح میدهد: تا زمانی که هورمونهای تیروئید تنظیم نشوند، نمیتوان انتظار داشت آریتمی قلب کاملا پایدار شود.
۲) داروهای کنترل ضربان قلب
در صورت تپش شدید یا نامنظمی طولانی، دارو درمانی آریتمی قلبی مثل بتابلاکرها تجویز میشوند تا ضربان ثابت و ایمن شود.
۳) درمانهای تخصصی آریتمی
برای بیماران با آریتمی مقاوم، روشهایی مانند ابلیشن، شوک قلبی یا استفاده از هولتر مانیتور تجویز میشود تا ریشه اختلال دقیقتر بررسی و درمان شود.
۴) درمان پرکاری یا کمکاری به روشهای پیشرفته
گاهی لازم است از روشهای دیگری مثل ید رادیواکتیو، داروهای ضد تیروئید یا تنظیم هورمونی تخصصی استفاده شود تا نوسان هورمونی کنترل شود.
مراقبتهای لازم برای بیماران تیروئیدی با مشکل آریتمی
- داروهای تیروئید را منظم و سر ساعت مصرف کنید.
- آزمایشهای تیروئید (TSH, T3, T4) را طبق نظر پزشک تکرار کنید.
- از مصرف خودسرانه مکملها یا داروهای گیاهی خودداری کنید.
- کافئین و محرکها را محدود کنید تا ضربان تحریک نشود.
- در صورت احساس تپش ناگهانی، در اسرع وقت به متخصص قلب مراجعه کنید.
- استرس، کمخوابی و بینظمی غذایی را مدیریت کنید.
پیشگیری از آریتمی در افراد با سابقه بیماری تیروئید
برای جلوگیری از بروز آریتمی قلبی در افراد درگیر با بیماری های تیروئید، مهم است که سطح این هورمونها همواره در محدوده طبیعی نگه داشته شود. پیگیری منظم پزشکی، مصرف دقیق دارو، حفظ سبک زندگی سالم، کاهش استرس و کنترل بیماریهای همراه مانند فشار خون و اختلالات الکترولیتی از عوامل مؤثر در پیشگیری محسوب میشوند. بسیاری از آریتمیها تنها زمانی بروز میکنند که بیمار درمان تیروئید را رها کرده یا دوز دارو را بدون مشورت تغییر دهد.
رابطهای حساس تیروئید و قلب..
اختلالات تیروئید، چه کمکاری و چه پرکاری، میتوانند تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر ضربان قلب و ایجاد آریتمی داشته باشند. شناخت علائم هشدار، پیگیری منظم و شروع درمان در زمان مناسب، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض قلبی دارد. دکتر علیرضا قربانی شریف با ارائه خدمات تخصصی در زمینه تشخیص و درمان آریتمیهای ناشی از مشکلات تیروئید، به بیماران کمک میکند تا ضربان قلبی پایدار و ایمن داشته باشند. اگر شما یا یکی از اطرافیانتان با تپش قلب، سرگیجه یا بینظمی ضربان در کنار اختلالات تیروئید مواجه هستید، مراجعه به متخصص قلب بهترین و مطمئنترین اقدام در مسیر درمان خواهد بود.
*~ سوالات متداول درباره آریتمی قلبی و تیروئید ~*
در صورتی که دوز دارو بیشازحد باشد یا بدن به آن حساسیت نشان دهد، احتمال آریتمی وجود دارد. تنظیم دوز توسط متخصص ضروری است.
در بسیاری از موارد، اگر سطح هورمونها کنترل نشود، بله. تیروئید نامتعادل میتواند آریتمی را مجدد فعال کند.
یکی از شایعترین آریتمیها در پرکاری تیروئید، فیبریلاسیون دهلیزی است و نیاز به مراقبت و درمان فوری با پزشک متخصص دارد.