تپش قلب به حالتی گفته میشود که فرد ضربان قلب خود را بیشتر از حالت معمول احساس میکند؛ گاهی قلب سریع میزند، گاهی ضربان آن محکمتر میشود و گاهی احساس میکنید قلب یک ضربان را جا انداخته است. تپش قلب بالا همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست و ممکن است به دلیل استرس، فعالیت بدنی، کمخوابی یا مصرف کافئین ایجاد شود. بااینحال، اگر تپش قلب ناگهانی و مکرر باشد یا با درد قفسه سینه، تنگی نفس و سرگیجه شدید همراه شود، باید جدی گرفته شود.
برای تشخیص علت تپش قلب، تنها توجه به تعداد ضربان کافی نیست؛ بررسی زمان شروع، مدت تپش، منظم یا نامنظم بودن ضربان و علائم همراه نیز اهمیت دارند. در این مقاله بررسی میکنیم چه عواملی باعث افزایش تپش قلب میشوند، چه زمانی این وضعیت خطرناک است و برای تشخیص و کنترل آن چه اقداماتی باید انجام داد.
تپش قلب بالا به چه معناست؟
تپش قلب بالا معمولاً به احساس ضربان سریع، شدید یا غیرعادی قلب اشاره دارد. در بزرگسالان، ضربان قلب در حالت استراحت معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه است و ضربان بالاتر از ۱۰۰ در حالت استراحت، تاکی کاردی نامیده میشود. البته افزایش ضربان هنگام ورزش، هیجان یا تب لزوماً غیرطبیعی نیست.
نکته مهم این است که احساس تپش قلب همیشه به معنای افزایش تعداد ضربان نیست. ممکن است تعداد ضربان قلب طبیعی باشد، اما فرد آن را با شدت بیشتری احساس کند. همچنین بعضی از افراد با وجود افزایش ضربان، هیچ احساس غیرعادی ندارند. به همین دلیل، بررسی ضربان قلب نرمال و مقایسه آن با شرایط فرد اهمیت دارد.
اگر در حالت استراحت مرتباً دچار تپش قلب بالا میشوید، میتوانید برای بررسی علت آن و دریافت مشاوره تخصصی به دکتر علیرضا قربانی شریف، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ الکتروفیزیولوژی مراجعه کنید.
علت تپش قلب بالا چیست؟
علت تپش قلب بالا همیشه مربوط به بیماری قلبی نمیشود. تغییرات طبیعی بدن، عوامل روانی، بعضی بیماریها و اختلالات سیستم الکتریکی قلب میتوانند ضربان را افزایش دهند. شناخت علت زمینهای مشخص میکند که آیا تغییر سبک زندگی کافی است یا به بررسی تخصصی نیاز دارید.
در ادامه دلایلی که باعث بالا رفتن ضربان قلب و تپش قلب می شود را بررسی میکنیم:

استرس، اضطراب و فشارهای عصبی
هنگام اضطراب یا ترس، هورمونهایی مانند آدرنالین ترشح میشوند که ضربان قلب را افزایش میدهند. این حالت ممکن است با لرزش دست، تعریق یا احساس فشار در قفسه سینه همراه باشد. اگر تپش قلب در موقعیتهای پراسترس اتفاق میافتد، احتمال ارتباط آن با اضطراب وجود دارد؛ بااینحال، نباید بدون بررسی، همه موارد را به مشکلات عصبی نسبت داد. برای آشنایی بیشتر میتوانید مقاله تپش قلب عصبی را مطالعه کنید.
مصرف کافئین، سیگار و بعضی داروها
نوشیدن قهوه یا نوشیدنیهای انرژیزا، مصرف نیکوتین و بعضی داروهای سرماخوردگی میتوانند باعث تپش قلب شوند. میزان حساسیت افراد به این مواد متفاوت است. به همین دلیل، ممکن است یک فنجان قهوه در فردی تپش ایجاد کند، اما برای فرد دیگری مشکلی نداشته باشد. داروهای محرک و برخی داروهای تنفسی نیز میتوانند ضربان قلب را افزایش دهند.
کمخونی، پرکاری تیروئید و کمآبی بدن
گاهی قلب برای تأمین نیاز بدن مجبور میشود سریعتر کار کند. در کمخونی، کاهش ظرفیت انتقال اکسیژن میتواند باعث افزایش ضربان شود. پرکاری تیروئید نیز با افزایش فعالیت متابولیکی بدن، احتمال تپش قلب را بالا میبرد. کمآبی، تب، عفونت و اختلالات الکترولیتی مانند تغییر میزان پتاسیم هم از علتهای احتمالی هستند.
اختلالات ریتم قلب یا آریتمی
یکی از علتهای مهم تپش قلب، اختلال در سیستم الکتریکی آن است. در این شرایط، قلب ممکن است بیش از حد سریع، نامنظم یا با الگوی غیرطبیعی بتپد که باعث ایجاد آریتمی قلبی می شود. بعضی از آریتمیها خفیف هستند، اما برخی به بررسی و درمان تخصصی نیاز دارند.
برای مثال، تاکیکاردی فوقبطنی میتواند باعث حملات ناگهانی ضربان سریع شود و فیبریلاسیون دهلیزی معمولاً با ریتم نامنظم همراه است.
چرا تپش قلب ناگهانی اتفاق میافتد؟
تپش قلب ناگهانی زمانی اتفاق میافتد که فرد بدون انتظار، احساس کند قلبش سریع یا محکم میزند. این حالت ممکن است هنگام استراحت، نشستن، خوابیدن یا حتی بدون فعالیت خاصی ایجاد شود.
اگر ضربان قلب بهصورت ناگهانی شروع شود و به همان شکل ناگهانی پایان پیدا کند، یکی از احتمالهای قابل بررسی، تاکیکاردی فوقبطنی است. در مقابل، افزایش تدریجی ضربان ممکن است با اضطراب، فعالیت بدنی، تب یا کمآبی ارتباط داشته باشد. البته این الگوها بهتنهایی برای تشخیص کافی نیستند.
مدت حمله نیز در تشخیص و درمان اهمیت دارد. تپشی که تنها چند ثانیه طول میکشد، الزاماً همان علت تپشی را ندارد که چند دقیقه یا بیشتر ادامه پیدا میکند. به همین دلیل ثبت زمان شروع و پایان حملات و تعداد ضربان، به تشخیص دقیقتر کمک میکند.

تپش قلب نشانه چیست؟
تپش قلب میتواند نشانه تغییرات طبیعی بدن یا برخی بیماریهای زمینهای باشد. احساس ضربان سریع، شدید یا نامنظم قلب گاهی بر اثر استرس، اضطراب، فعالیت بدنی، کمخوابی یا مصرف کافئین ایجاد میشود؛ اما در بعضی موارد ممکن است نشانه کمخونی، پرکاری تیروئید، اختلالات ریتم قلب (آریتمی) یا مشکلات قلبی باشد. اگر تپش قلب بهصورت مکرر اتفاق بیفتد یا با علائمی مانند سرگیجه، تنگی نفس و درد قفسه سینه همراه باشد، بررسی پزشکی ضروری است.
| علت احتمالی | نشانه چیست؟ |
|---|---|
| اضطراب و استرس | افزایش ضربان قلب در واکنش به فشارهای روانی |
| کمخونی | تلاش بیشتر قلب برای جبران کاهش اکسیژنرسانی |
| پرکاری تیروئید | افزایش ضربان قلب به دلیل ترشح بیشازحد هورمون تیروئید |
| آریتمی قلبی | اختلال در نظم یا سرعت ضربان قلب |
| افت قند خون | واکنش بدن به کاهش قند خون |
| کمآبی بدن | افزایش ضربان قلب در اثر کاهش حجم مایعات بدن |
| بیماریهای قلبی | گاهی نشانه اختلال در عملکرد یا ساختار قلب |
| مصرف کافئین و محرکها | تحریک سیستم عصبی و افزایش ضربان قلب |
البته تپش قلب بهتنهایی برای تشخیص هیچکدام از این بیماریها کافی نیست. در صورت همراهی با درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید یا غش، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
چه زمانی تپش قلب خطرناک است؟
بیشتر موارد تپش قلب، برای رندگی تهدید آمیز نیستند؛ اما بعضی علائم نشان میدهند که نباید ارزیابی پزشکی را به تعویق انداخت. بهویژه تپش قلب همراه با کاهش هوشیاری، درد قفسه سینه یا مشکلات تنفسی ممکن است نشانه یک اختلال مهم قلبی باشد.
اگر تپش قلب با علائم زیر همراه است، باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید:
- درد، فشار یا ناراحتی قابلتوجه در قفسه سینه
- تنگی نفس شدید
- غش کردن یا احساس نزدیک بودن به بیهوشی
- سرگیجه شدید همراه با ضعف یا بیحالی غیرعادی
اگر تپش قلب مرتب تکرار میشود، دفعات آن افزایش پیدا کرده یا بیش از چند دقیقه ادامه دارد، حتی بدون علائم خطر بالا نیز بهتر است توسط پزشک بررسی شود. سابقه بیماری قلبی و سابقه خانوادگی مشکلات مهم قلبی هم در تصمیمگیری مؤثر هستند.

طبق توصیه سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS)، تپش قلب همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا غش نیازمند ارزیابی اورژانسی است.
اگر حملات تپش قلب شما تکرار میشوند، بررسی تخصصی ریتم قلب میتواند به مشخص شدن علت کمک کند. برای ارزیابی شرایط خود میتوانید فرم زیر را پر نمایید تا جهت رزو نوبت از دکتر قربانی شری با شما تماس حاصل شود.
هنگام تپش قلب ناگهانی چه کار کنیم؟
اگر بهطور ناگهانی دچار تپش قلب شدید و علائم هشداردهنده ندارید، ابتدا فعالیت خود را متوقف کنید و در محیطی آرام بنشینید. چند دقیقه تنفس آرام و منظم داشته باشید و در صورت امکان، تعداد ضربان و منظم بودن آن را بررسی کنید.
بهتر است زمان شروع تپش، مدت آن و عواملی مانند مصرف قهوه، استرس یا فعالیت بدنی پیش از حمله را یادداشت کنید. اگر ساعت هوشمند قابلیت ثبت ریتم قلب دارید، ریتم قلبتان را بررسی کنید.
از مصرف خودسرانه داروهای کاهش ضربان یا انجام مانورهای خاص برای متوقف کردن تپش قلب خودداری کنید. اگر علائم خطر وجود دارد، منتظر برطرف شدن خودبهخودی آنها نمانید.
برای آشنایی با روشهای کنترل ضربان و اقدامات درمانی، حتما مقاله درمان تپش قلب را مطالعه کنید.
علت تپش قلب چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک ابتدا درباره علائم، داروهای مصرفی، سابقه بیماری و زمان وقوع حملات سؤال میکند. سپس براساس شرایط بیمار، ممکن است آزمایشها و بررسیهای زیر را درخواست کند:
- نوار قلب (ECG): بررسی فعالیت الکتریکی قلب و شناسایی بعضی اختلالات ریتم
- هولتر قلب: ثبت ضربان و ریتم قلب در طول فعالیتهای روزانه برای شناسایی آریتمیهای گذرا
- آزمایش خون: بررسی کمخونی، عملکرد تیروئید و اختلالات الکترولیتی
- اکوکاردیوگرافی: بررسی ساختار قلب و عملکرد دریچهها و عضله قلب در صورت نیاز
اگر حملات بهندرت اتفاق بیفتند، ممکن است نوار قلب معمولی یا هولتر کوتاهمدت آنها را ثبت نکند. در چنین شرایطی پزشک میتواند از دستگاههای ثبت طولانیتر ریتم قلب استفاده کند.
آیا تپش قلب بالا درمان دارد؟
بله، بسیاری از علتهای تپش قلب قابل کنترل یا درمان هستند؛ اما انتخاب روش مناسب به علت آن بستگی دارد. اگر تپش قلب به دلیل اضطراب، مصرف محرکها یا کمآبی ایجاد شده باشد، اصلاح عامل زمینهای ممکن است علائم را کاهش دهد. در موارد مرتبط با کمخونی یا بیماری تیروئید نیز، بیماری اصلی باید درمان شود.
اگر علت، آریتمی قلبی باشد، پزشک ممکن است براساس نوع اختلال از دارو، روشهای کنترل ریتم یا در برخی بیماران از ابلیشن قلب استفاده کند. همه افراد مبتلا به تپش قلب به دارو یا مداخله نیاز ندارند و تصمیم درمانی باید براساس تشخیص دقیق باشد.
برای بررسی علت تپش قلب و انتخاب روش درمان متناسب با شرایط خود، میتوانید جهت ویزیت تخصصی با دکتر علیرضا قربانی شریف، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ الکتروفیزیولوژی اقدام کنید.
جهت مشاوره و دریافت نوبت از دکتر علیرضا قربانی شریف اقدام کنید.
سؤالات متداول تپش قلب
تپش قلب بهتنهایی به معنای سکته قلبی نیست. بااینحال، اگر همراه با درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد یا احساس غش باشد، باید فوراً ارزیابی اورژانسی انجام شود.
ضربان ۱۲۰ هنگام فعالیت بدنی ممکن است طبیعی باشد، اما اگر در حالت استراحت رخ دهد، باید علت آن بررسی شود. میزان خطر به شرایط فرد، مدت افزایش ضربان و علائم همراه بستگی دارد.
تپش قلب هنگام دراز کشیدن ممکن است به دلیل افزایش توجه فرد به ضربان قلب، اضطراب یا برخی اختلالات ریتم احساس شود. اگر این مشکل تکرار میشود، مقاله تپش قلب در خواب اطلاعات بیشتری در اختیارتان قرار میدهد.
تپش قلب در جوانان اغلب با عواملی مانند اضطراب، فعالیت بدنی یا محرکها ارتباط دارد، اما اختلالات ریتم قلب در سنین پایین نیز ممکن است رخ دهند. حملات مکرر، سابقه خانوادگی مرگ ناگهانی قلبی یا تپش همراه با غش نیازمند بررسی تخصصی هستند.