ابلیشن قلب؛ نحوه انجام، عوارض و میزان موفقیت عمل ابلیش

روش ابلیشن قلبی یکی از درمان‌های نوین و کم‌تهاجمی برای رفع برخی انواع آریتمی‌هاست که به بیمار این امید را می‌دهد که بدون جراحی باز و مصرف مکرر داروهای خسته کننده، عملکرد الکتریکی قلب اصلاح شود. ابلیشن زمانی ارزشمند است که کیفیت زندگی بیمار تحت‌تاثیر آریتمی قرار گرفته باشد و روش‌های ساده‌تر پاسخ کافی نداده باشند. در این مقاله به‌صورت دقیق  بررسی می‌کنیم که ابلیشن دقیقا چه زمانی پیشنهاد می‌شود؟ درمان آریتمی به روش ابلیشن چطور انجام می شود؟ چه آمادگی‌هایی لازم دارد؟ درصد موفقیت آن چقدر است؟ و چه انتظاراتی باید از آن داشت؟

چکیده اطلاعاتی درباره عمل ابلیشن

موضوع	توضیح مختصر
مدت عمل	۱–۳ ساعت
نوع بی‌حسی	عموما بی‌حسی موضعی
بستری	چند ساعت تا یک شب
مناسب برای	انواع خاصی از آریتمی‌های دهلیزی و بطنی
درصد موفقیت	۷۰–۹۵٪ بسته به نوع آریتمی
زمان بهبود	چند روز

عمل ابلیشن قلب چیست و چگونه آریتمی را درمان می‌کند؟

در روش ابلیشن، سیم هایی انعطاف پذیر و نازک به اسم کاتتر از رگ های خونی به قلب منتقل میشوند. کاتترها همزمان عملکرد الکتریکی قلب را ثبت و منشا و محل ایجاد آریتمی قلب را مشخص نموده و بعد از تشخیص با استفاده از کاتترمخصوصی امواجی که تولید گرما می کنند یا ایجاد فرکانس رادیویی و قسمت کوچکی از بافت قلب را که منشاء ایجاد ضربان سریع و نامنظم را میسوزانند. از بین بردن این بافت باعث بازگرداندن ریتم منظم به قلب می شود.

جریان الکتریکی طبیعی قلب از نقطهای در خود بافت قلب به نام گره دهلیزی یا پیش آهنگ در دهلیز راست و در محاظات ورید اجوف فوقانی شروع و در کل بافت قلب پخش شده و منجر به ضربان طبیعی قلب میشوند .برای نمونه انتقال سیگنال ها از این گره در کسانی که دچار آریتمی فیبریلاسیون دهلیزی یا AF ۱ هستند کاملا معیوب است و به جای یک گره، نقاط متعددی در دهلیز چپ و گاهی دهلیزراست سیگنال الکتریکی تولید میکنند، به گونه ای که قسمتهای بالایی قلب شامل دهلیز راست و چپ به جای داشتن ضربان و انقباض موثر، لرزان می شوند.

برای بازگرداندن ریتم طبیعی قلبی این نقاط ضربان ساز باید از بقیه نواحی قلب جدا گردند تا توانایی انتقال سیگنال الکتریکی خود به سایر نواحی قلب را نداشته باشند. بعضی بیماران ممکن است پس از ابلیشن قلبی درگیر دوره بسیار کوتاهی از آریتمی یا ضربان قلب نامنظم شوند.

درمان آریتمی با روش ابلیشن

روش های زیادی برای درمان آریتمی وجود دارد. داروهای ضد آریتمی امواج الکتریکی قلب را تغییر می دهند. این داروها امکان دارد بتوانند از آغاز ریتم های سریع یا نامنظم خودداری کنند. یک نکته مهم که باید توجه داشته باشید این است که داروها نمی توانند کانون ایجاد کننده آریتمی را از بین ببرند و تنها می توانند این مشکل را تا حدودی کنترل نمایند.

در واقع نقاط تولید کننده ریتم نامنظم در دارودرمانی همچنان وجود دارند اما عملکرد آنها با دارو کنترل می شود. ابلیشن یک شیوه غیر جراحی است که قسمتی از قلب که تولید ضربانات غیر طبیعی می کند با امواج رادیویی ویژه تخریب و ریتم طبیعی را به قلب باز می گرداند.

فیلم عمل ابلیشن قلب

سوزاندن رگ قلب همان ابلیشن است؟

اصطلاح «سوزاندن رگ قلب» یا «سوزاندن رگ اضافه قلب» که بین بیماران رایج است، از نظر پزشکی کاملاً دقیق نیست؛ زیرا در بیشتر موارد خود رگ سوزانده نمی‌شود، بلکه یک مسیر یا ناحیه کوچک از بافت الکتریکی قلب هدف قرار می‌گیرد. اگر پزشک درباره وجود مسیر الکتریکی اضافه صحبت کرده است، توضیحات کامل‌تر را می‌توانید در مطلب سوزاندن رگ اضافه قلب ببینید.

انواع ابلیشن قلب کدام‌اند؟

اصلی‌ترین تفاوت روش‌های ابلیشن در نوع انرژی مورد استفاده برای غیرفعال کردن بافت ایجادکننده آریتمی است. انتخاب روش بر اساس نوع آریتمی، محل کانون یا مسیر غیرطبیعی، شرایط قلب و تجربه مرکز الکتروفیزیولوژی انجام می‌شود و نمی‌توان یک روش را برای همه بیماران بهترین گزینه دانست.

روش ابلیشن	نحوه اثر	کاربرد کلی
رادیوفرکانسی	ایجاد گرمای کنترل‌شده	بسیاری از آریتمی‌های فوق‌بطنی و بطنی
کرایوابلیشن	ایجاد سرمای شدید	برخی مسیرهای الکتریکی و آریتمی‌ها از جمله بعضی موارد AF
نقشه‌برداری همراه ابلیشن	تعیین دقیق محل آریتمی پیش از اعمال انرژی	آریتمی‌های پیچیده یا نیازمند تعیین محل دقیق

ابلیشن با رادیوفرکانسی

در Radiofrequency Ablation یا RF، انرژی رادیوفرکانسی از نوک کاتتر به نقطه هدف منتقل می‌شود و گرمای کنترل‌شده‌ای ایجاد می‌کند. این گرما ناحیه بسیار کوچکی از بافت را به اسکار تبدیل می‌کند تا مسیر انتقال سیگنال الکتریکی غیرطبیعی مسدود شود. RF یکی از روش‌های استاندارد و باسابقه در درمان آریتمی است.

کرایوابلیشن قلب

در کرایوابلیشن به‌جای گرما از سرمای بسیار پایین برای غیرفعال کردن بافت هدف استفاده می‌شود. انتخاب کرایوابلیشن به نوع و محل آریتمی بستگی دارد و در بعضی از روش‌های درمان فیبریلاسیون دهلیزی نیز کاربرد دارد. توضیحات تخصصی‌تر این روش در مقاله درمان آریتمی قلبی با کرایوابلیشن ارائه شده است.

ابلیشن قلب برای چه کسانی انجام می‌شود؟

ابلیشن برای همه افرادی که تپش قلب یا ضربان نامنظم دارند ضروری نیست. ابتدا باید نوع دقیق آریتمی مشخص شود و سپس متخصص الکتروفیزیولوژی بررسی کند که آیا درمان دارویی، کنترل عوامل زمینه‌ای یا ابلیشن برای شما انتخاب مناسب‌تری است. نوع آریتمی، شدت علائم، بیماری‌های همراه، سابقه درمان و ساختار قلب در این تصمیم نقش دارند.

در این شرایط، پزشک ممکن است انجام ابلیشن را به‌عنوان گزینه درمانی پیشنهاد کند:

• افرادی که آریتمی آن‌ها باعث تپش قلب مکرر، ضعف، سرگیجه، تنگی نفس یا کاهش کیفیت زندگی شده است
• در صورتی که داروهای ضدآریتمی اثر کافی نداشته باشند
• اگر داروها باعث ایجاد عوارض قابل توجه شوند
• زمانی که نوع آریتمی از ابتدا پاسخ بسیار خوبی به ابلیشن داشته باشد

چه آریتمی‌هایی با ابلیشن درمان می‌شوند؟

تاکی‌کاردی فوق‌بطنی یا SVT یکی از شناخته‌شده‌ترین آریتمی‌هایی است که می‌تواند با ابلیشن درمان شود. فلوتر دهلیزی، فیبریلاسیون دهلیزی، برخی تاکی‌کاردی‌های بطنی و بعضی موارد ضربان‌های زودرس بطنی یا PVC نیز ممکن است بسته به شرایط بیمار با این روش درمان شوند.

درمان تاکی‌کاردی فوق‌بطنی (SVT) با ابلیشن

در SVT مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی در دهلیزها باعث تپش قلب ناگهانی و سریع می‌شوند. ابلیشن با از بین بردن این مسیرها می‌تواند درمان قطعی در بسیاری از بیماران باشد.

درمان فلوتر دهلیزی با عمل ابلیشن قلب

در فلوتر دهلیزی یک مدار الکتریکی منظم اما سریع در دهلیز ایجاد می‌شود که باعث تپش قلب یکنواخت و سریع می‌گردد. ابلیشن معمولاً درمان بسیار مؤثر و با موفقیت بالا برای قطع این مدار است.

درمان فیبریلاسیون دهلیزی (AF) با ابلیشن

در فیبریلاسیون دهلیزی یا AF فعالیت الکتریکی دهلیزها کاملاً نامنظم است و می‌تواند باعث تپش قلب، خستگی و افزایش خطر سکته شود. ابلیشن در بیماران منتخب برای کنترل ریتم و کاهش علائم استفاده می‌شود.

درمان تاکی‌کاردی بطنی (VT) با عمل ابلیشن

VT یک آریتمی جدی‌تر است که از بطن‌ها منشأ می‌گیرد و می‌تواند خطرناک باشد. در موارد خاص، ابلیشن برای کنترل یا کاهش حملات آن استفاده می‌شود.

درمان PVC (ضربان زودرس بطنی) با ابلیشن قلب

PVC قلب ضربان‌های اضافه‌ای هستند که از بطن‌ها ایجاد می‌شوند و در بسیاری از افراد بی‌خطرند. اما در صورت تکرار زیاد یا ایجاد علائم، ابلیشن می‌تواند گزینه درمانی مناسب باشد.

🎥 روند درمان آریتمی قلبی از زبان دکتر علیرضا قربانی شریف:

ابلیشن قلب چگونه انجام می‌شود؟

عمل ابلیشن قلب با استفاده از کاتتر و بدون جراحی باز انجام می‌شود. در این روش، با ایجاد یک ضایعه کنترل‌شده در بافت معیوب قلب، مسیرهای غیرطبیعی هدایت الکتریکی مسدود می‌شوند.

آماده‌سازی و ورود کاتتر

ابتدا بیمار در آزمایشگاه الکتروفیزیولوژی آماده می‌شود و محل ورود کاتتر (معمولاً کشاله ران) بی‌حس می‌گردد. سپس پزشک لوله‌های باریک و انعطاف‌پذیر را از طریق عروق وارد کرده و تا قلب هدایت می‌کند.

ثبت فعالیت الکتریکی قلب

در این مرحله سیگنال‌های الکتریکی داخل قلب بررسی می‌شود تا محل دقیق ایجاد آریتمی مشخص شود. در موارد پیچیده از سیستم‌های پیشرفته مانند نقشه‌برداری سه‌بعدی قلب در ابلیشن استفاده می‌شود.

انجام ابلیشن (ایجاد ضایعه درمانی)

پس از تعیین محل دقیق، انرژی گرمایی یا سرمایی از طریق کاتتر به بافت هدف اعمال می‌شود. این کار باعث از بین رفتن مسیرهای غیرطبیعی و توقف آریتمی می‌شود.

ارزیابی نهایی و پایان کار

پس از ابلیشن، پزشک دوباره فعالیت الکتریکی قلب را بررسی می‌کند تا از موفقیت درمان مطمئن شود. در نهایت کاتترها خارج شده و محل ورود آن‌ها پانسمان می‌شود.

طول مدت عمل و روند بستری ابلیشن

طول انجام ابلیشن بسته به نوع آریتمی و پیچیدگی مسیرهای الکتریکی قلب متفاوت است و معمولا بین ۱ تا ۳ ساعت طول می‌کشد. این روش اغلب بدون بیهوشی عمومی انجام می‌شود و بیمار پس از چند ساعت استراحت در بیمارستان می‌تواند به منزل بازگردد. در برخی موارد پیچیده‌تر، یک شب بستری به‌منظور پایش وضعیت ضروری است.

مزیت روش ابلیشن

مصرف داروهای ضد آریتمی ممکن است عوارض داشته باشد. همچنین این داروها درمان قطعی نیستند و باید به طور مرتب مصرف شوند. اما ابلیشن یک شیوه درمان کاملا بی خطر است که بیمار می تواند برای همیشه بهبود یابد.

آمادگی‌های قبل از انجام عمل ابلیشن قلب

دکتر قربانی شریف در اینباره تاکید می‌کنند که آمادگی دقیق قبل از ابلیشن، شانس موفقیت درمان را به‌طور قابل توجه افزایش می‌دهد. به همین دلیل پیش از انجام ابلیشن، بیمار باید تحت بررسی‌های کلی نظیر موارد زیر قرار گیرد تا ایمنی و اثربخشی درمان تضمین شود. 

1. بررسی داروهای مصرفی و احتمال قطع موقت برخی داروها
2. انجام تصویربرداری یا تست‌های تشخیصی به تشخیص پزشک
3. رعایت محدودیت غذایی کوتاه‌مدت پیش از عمل
4. ارزیابی وضعیت قلب و ریتم آن

قبل از ابلیشن چه آزمایشاتی لازم است؟

آزمایش‌ها بسته به نوع آریتمی متفاوت است و شامل موارد زیر می‌شود:

• تست نوار قلب (ECG)
• هولتر ۲۴ ساعته
• اکوکاردیوگرافی
• آزمایش خون
• آزمایش‌های تکمیلی به تشخیص متخصص

درصد موفقیت عمل ابلیشن چقدر است؟

درصد موفقیت ابلیشن بسته به نوع آریتمی متفاوت است و طبق مطالعات بین‌المللی، در بسیاری از آریتمی‌ها بین ۷۰ تا ۹۵ درصد گزارش شده است. این میزان در آریتمی‌های ساده‌تر مانند SVT بالاتر و در آریتمی‌های پیچیده‌ مانند فیبریلاسیون دهلیزی متغیر است. پیگیری‌های منظم پس از درمان نقش مهمی در تثبیت نتایج دارد.

آیا آریتمی بعد از ابلیشن برمی‌گردد؟

بله، بازگشت آریتمی امکان‌پذیر است و لزوماً به معنی اشتباه یا شکست کامل درمان نیست. در بعضی بیماران مسیر الکتریکی دوباره فعال می‌شود یا بخش دیگری از قلب می‌تواند در ایجاد آریتمی نقش پیدا کند؛ به همین دلیل گاهی تکرار ابلیشن یا ادامه درمان دارویی لازم می‌شود. Mayo Clinic نیز احتمال بازگشت ریتم غیرطبیعی و نیاز احتمالی به درمان مجدد را مطرح می‌کند.

همچنین در هفته‌ها و ماه‌های ابتدایی بعد از بعضی انواع ابلیشن، به‌ویژه ابلیشن فیبریلاسیون دهلیزی، ممکن است دوره‌هایی از ضربان نامنظم دیده شود. ارزیابی موفقیت نهایی باید با توجه به نوع آریتمی و در زمان مناسب انجام شود. برای اطلاعات بیشتر مقاله عود آریتمی بعد از ابلیشن را مطالعه کنید.

ابلیشن یک درمان دائمی محسوب می‌شود؟

ابلیشن برای بسیاری از بیماران نتایج طولانی‌مدت و پایدار ایجاد می‌کند، اما ماندگار بودن درمان به نوع آریتمی، وضعیت الکتریکی قلب و عوامل فردی بستگی دارد. در بعضی بیماران ممکن است مسیرهای الکتریکی دوباره فعال شوند و نیاز به تکرار درمان وجود داشته باشد، درحالی‌که در بسیاری دیگر نتیجه برای سال‌ها پایدار باقی می‌ماند. با این حال، تکیه بر ابلیشن بدون ارزیابی دقیق خطرناک است. تشخیص نوع آریتمی، ارزیابی شرایط قلب و تصمیم‌گیری درباره مناسب‌بودن ابلیشن باید حتماً توسط متخصص آریتمی قلبی انجام شود تا انتخاب درمان ایمن و منطقی باشد.

عوارض ابلیشن قلب چیست؟

ابلیشن کاتتری به‌طور کلی یک روش کم‌تهاجمی محسوب می‌شود، اما مانند هر پروسیجر پزشکی بدون خطر نیست. احتمال و نوع عوارض به محل ابلیشن، نوع آریتمی، وضعیت عمومی بیمار و روش مورد استفاده بستگی دارد و پزشک باید پیش از عمل ریسک‌های اختصاصی شما را توضیح دهد.

عوارض احتمالی ابلیشن:

• خونریزی یا کبودی در محل ورود کاتتر
• آسیب به عروق خونی
• عفونت
• ایجاد یا تشدید آریتمی
• تشکیل لخته خون
• سکته مغزی (نادر)
• آسیب به بافت یا ساختارهای قلب (نادر)

تپش قلب بعد از ابلیشن طبیعی است؟

احساس تپش قلب یا چند ضربان نامنظم در روزها یا هفته‌های ابتدایی بعد از ابلیشن در بعضی بیماران اتفاق می‌افتد. بافت قلب پس از اعمال انرژی مدتی در حال ترمیم است و به‌خصوص پس از ابلیشن فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است نوسان‌هایی در ریتم دیده شود؛ بنابراین هر تپشی به معنی ناموفق بودن درمان نیست.

با این حال، اگر تپش قلب طولانی، شدید یا مشابه حملات قبلی باشد یا همراه با سرگیجه، غش، درد قفسه سینه یا تنگی نفس ایجاد شود، باید آن را به پزشک اطلاع دهید. در چنین شرایطی ممکن است نوار قلب، هولتر یا بررسی‌های دیگری برای تعیین نوع ریتم لازم باشد.

مراقبت‌های بعد از ابلیشن آریتمی قلبی

پس از ابلیشن، در حالت عادی بیمار ظرف چند روز به وضعیت طبیعی خود بازگشته و میتواند با رعایت مراقبت هایی که در ادامه لیست شده به فعالیت های عادی زندگی البته با فشار کم و استراحت کافی بپردازد.

• پیگیری مداوم وضعیت با نظر پزشک
• خودداری از فعالیت‌های شدید برای مدت کوتاه
• توجه به محل ورود کاتتر
• گزارش هرگونه علامت غیر عادی به پزشک

این مراقبت‌ها کمک می‌کنند که روند ترمیم و نتیجه درمان به بهترین شکل انجام شود.

ابلیشن می‌تواند جایگزین دارو درمانی شود؟

ابلیشن در بسیاری از بیماران می‌تواند مصرف داروهای ضد آریتمی را کاهش دهد و حتی در برخی افراد جایگزین مصرف طولانی‌مدت دارو شود؛ اما این تصمیم کاملا به نوع آریتمی، مدت زمان درگیری، ساختار قلب و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. در آریتمی‌هایی مثل SVT و فلاتر دهلیزی، احتمال بی‌نیازی از دارو پس از ابلیشن بیشتر است.

در مقابل، در برخی انواع آریتمی مانند فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است بیمار پس از ابلیشن همچنان نیاز به مصرف دارو برای پیشگیری از بازگشت آریتمی داشته باشد. در مجموع، ابلیشن همیشه جایگزین کامل دارو نیست اما می‌تواند بار دارویی را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهتر کند.

هزینه درمان آریتمی با روش ابلیشن

هزینه درمان آریتمی با روش ابلیشن به چند عامل اصلی از جمله نوع آریتمی، مدت زمان پروسیجر، نوع تجهیزات و سامانه‌های نقشه‌برداری الکتریکی، میزان بستری و تجربه تیم پزشکی بستگی دارد. در مراکز پیشرفته‌تر که از سیستم‌های جدید تصویربرداری و نقشه‌برداری سه‌بعدی استفاده می‌کنند، هزینه بالاتر است؛ اما در مقابل دقت درمان بیشتر و احتمال تکرار پروسیجر کمتر می‌شود.

در مقایسه با درمان دارویی طولانی‌مدت، ابلیشن اگرچه هزینه اولیه بیشتری دارد، اما بسیاری از بیماران با کاهش نیاز به مصرف طولانی‌مدت دارو، از نظر اقتصادی نیز در بلندمدت سود می‌برند. همچنین برخی آریتمی‌ها که با دارو کنترل نمی‌شوند، تنها با ابلیشن قابل کنترل هستند و این موضوع ارزش درمان را بالا می‌برد.

ابلیشن قلب توسط دکتر قربانی شریف 

انجام عمل ابلیشن قلب نیاز به تخصص و تجربه بالای پزشک در زمینه الکتروفیزیولوژی دارد. دکتر علیرضا قربانی شریف، متخصص قلب و عروق و فلوشیپ الکتروفیزیولوژی، در زمینه تشخیص و درمان اختلالات ریتم قلب و انجام ابلیشن و کرایوابلیشن فعالیت دارد.

برای بررسی شرایط، تشخیص نوع آریتمی و انتخاب مناسب‌ترین روش درمانی، می‌توانید جهت مشاوره تخصصی با دکتر قربانی شریف تماس بگیرید.

کلام آخر ابلیشن می‌تواند پایان آریتمی شما باشد؟

ابلیشن یکی از موثرترین روش‌های درمان آریتمی است و می‌تواند برای بسیاری از بیماران مسیرهای الکتریکی قلب را به تعادل طبیعی بازگرداند. این روش کم‌تهاجمی، در کنار کاهش وابستگی به دارو، امکان بهبود قابل‌توجه کیفیت زندگی را فراهم می‌کند. با این حال، انتخاب ابلیشن باید حتماً پس از ارزیابی کامل توسط متخصص آریتمی قلبی صورت گیرد تا مناسب‌ترین گزینه درمانی تعیین شود. همان‌طور که دکتر علیرضا قربانی شریف اشاره می‌کند: تشخیص دقیق اولین قدم برای رسیدن به یک درمان موفق است پس نسبت به آن بی تفاوت نباشید.