گاهی قلب شما از ریتم طبیعی خود خارج میشود و تپشهایی ناگهانی یا وقفههایی نگرانکننده را رقم میزند. شاید در نگاه اول بیاهمیت به نظر برسد، اما همین بینظمیها میتوانند آغازگر عوارض آریتمی قلبی برای بدنتان باشد؛ عوارضی که از خستگی و تنگی نفس گرفته تا سکته مغزی و نارسایی قلبی گستردهاند. شناخت علائم و عوارض مختلف این بیماری و کنترل بهموقع آریتمی قلب، نهتنها از بروز عوارض جدی جلوگیری میکند، بلکه به شما کمک میکند ریتم آرامش را دوباره در ضربان قلب خود بیابید. پس اگر مدتی است تپش قلب یا سرگیجه را تجربه میکنید، این هشداری که از سمت بدن دریافت کرده اید را شوخی نگیرید و در ادامه این مقاله با ما همراه شوید!
آریتمی قلبی باعث مرگ میشود؟
آریتمی قلب یک اختلال در ضربان قلب است که می تواند در اثر عوامل یا بیماری هایی ایجاد شود. این بیماری انواع مختلفی دارد که از یک ناراحتی جزئی تا یک مشکل بالقوه کشنده را شامل می شود. اما آنچه که اهمیت دارد این است که آریتمی قلب می تواند عوارض جدی و حتی مرگ به همراه داشته باشد. بهتر است بدانید که برخی از آریتمی ها در صورت عدم درمان می توانند باعث ایست قلبی شوند.
آریتمی قلبی خطرناک است؟
آریتمی قلبی بهویژه زمانی که نامنظمی ضربان بهصورت مداوم یا شدید رخ دهد، خطرناک خواهد بود. در این حالت، قلب قادر نیست خون را بهطور مؤثر پمپاژ کند و ممکن است اکسیژن کافی به مغز، ریه و سایر اندامها نرسد. نتیجه آن میتواند بروز سرگیجه، تنگی نفس، بیهوشی، نارسایی قلبی یا حتی سکته مغزی و مرگ ناگهانی باشد. البته همه انواع آریتمی خطرناک نیستند و برخی ممکن است خفیف یا موقتی باشند، اما تشخیص نوع آن تنها از طریق بررسیهای پزشکی امکانپذیر است. به همین دلیل، هرگونه تپش غیرعادی یا احساس ضربان نامنظم باید جدی گرفته شود و تحت نظر پزشک متخصص آریتمی قلبی بررسی گردد.
📞 برای رزرو نوبت معاینه با شماره ۰۲۱۸۸۸۸۶۲۶۹ تماس بگیرید 📞
عوارض آریتمی قلبی بر بدن
گاهی اوقات آریتمی های قلبی هیچ گونه عوارضی را به همراه ندارند و مشکل خاص و خطرناکی در روتین زندگی بیمار ایجاد نمیکنند، اما در عین حال میتوانند طیف وسیعی از علائم از احساس سبکی در سر گرفته تا علائمی مانند ایست قلبی و سکته مغزی را به همراه داشته باشند که تهدید کننده سلامتی و حیات بیمار است. علائم و عوارضی که توسط آریتمی های قلبی ایجاد می شود به دو دسته تقسیم می شوند، علائم کلاسیک که نشان دهنده آریتمی قلبی هستند و دیگر علائم که ممکن است به علت آریتمی قلبی ایجاد شده باشند که هر دو این موارد را در ادامه این مقاله بررسی خواهیم کرد.
تشدید تپش قلب بر اثر آریتمی
افرادی که تپش قلب دارند از آن به عنوان ضربان های متناوب و قوی قلب یاد می کنند. تپش قلب در افراد مختلف ممکن است علائم متفاوتی را ایجاد نماید، برخی از افراد آن را آزاردهنده و ترسناک عنوان می کنند، در حالی که بعضی از بیماران آن را مسئله ی مهم و جدی تلقی نمی کنند. تقریباً تمام آریتمی های قلبی ممکن است موجب تپش قلب شوند.
خطر سکته مغزی در آریتمی قلبی
یکی از خطرناکترین عوارض آریتمی، بهویژه در فیبریلاسیون دهلیزی (AF)، افزایش احتمال لخته شدن خون است. وقتی دهلیزها درست منقبض نمیشوند، خون در آنها راکد میماند و لخته ایجاد میشود. این لخته ممکن است وارد جریان خون شده و راه مغز را ببندد؛ در نتیجه، سکته رخ میدهد. پزشکان در این شرایط عموما برای بیماران مبتلا به آریتمی شدید، داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین یا آپیکسابان تجویز میکنند تا از این عارضه پیشگیری شود.
ارتباط سکته مغزی و قلب
تاثیر آریتمی قلبی بر احساس سبکی در سر
از دیگر عوارض آریتمی قلب می توان به احساس سبکی در سر اشاره کرد که موجب جلوگیری از پمپاژ خون به میزان کافی جهت تامین نیازهای بدن می شود. این حالت معمولاً زمانی ایجاد می شود که شما در حالت ایستاده قرار دارید یا اینکه مشغول انجام یک فعالیت هستید و با دراز کشیدن و استراحت کردن این علائم بهبود می یابند.
احساس سبکی در سر ممکن است به دلیل بیماری های بسیاری ایجاد شود. اما زمانی که این عارضه به دلیل آریتمی قلبی ایجاد می شود نشان دهنده این است که بیمار به آریتمی قلبی از نوع خطرناک مبتلا شده است. سبکی سر می تواند نشانه ای از احتمال بروز یک مشکل جدی مانند ایست قلبی یا سنکوپ باشد؛ بنابراین در صورت بروز این عارضه حتماً باید توسط پزشک معاینه شوید.
آریتمی قلب و سنکوپ
سنکوپ (از دست دادن هوشیاری برای چند لحظه) مانند سبکی سر ممکن است به دلیل بیماری های بسیاری ایجاد شود. زمانی که این عارضه به علت آریتمی قلبی ایجاد شود، خطرناک خواهد بود. سنکوپ می تواند به دلیل تاکیکاردی یا برادیکاردی ایجاد شود؛ بنابراین پس از تجربه این بیماری احتیاج به بررسی های دقیق پزشکی جهت دست یافتن به عامل اصلی آریتمی است تا سلامت شما به خطر نیفتد.
آریتمی و ایست قلبی
اختلال در عملکرد فعالیت الکتریکی قلب و آریتمی می تواند باعث ایست قلبی شود. در مواردی برادیکاردی شدید ممکن است منجر به ایست قلبی شود، اما این حالت غالبا به دلیل فیبریلاسیون بطنی (AF) یا تاکیکاردی بطنی ایجاد می شود. ایست قلبی در ورزشکاران و افراد عادی اصلی ترین دلیل مرگ ناگهانی است که در موارد زیادی منجر به مرگ می شود. افرادی که از ایست قلبی نجات یافته اند باید همیشه تحت درمان و مراقبت باشند زیرا در معرض خطر بالایی برای حملات بعدی ایست قلبی قرار دارند.
اثر آریتمی قلبی بر مشکلات حافظه و تمرکز
اختلال در جریان خون و کاهش اکسیژنرسانی به مغز، میتواند عملکرد شناختی را کاهش دهد. بیماران مبتلا به آریتمی ممکن است احساس کنند تمرکزشان پایین آمده، یا گاهی حافظه کوتاهمدتشان ضعیفتر شده است. مطالعات نشان میدهد که کاهش مزمن اکسیژن مغزی در آریتمی میتواند در درازمدت خطر زوال عقل را افزایش دهد.
تاثیر آریتمی قلبی بر جریان خون و اکسیژنرسانی
وقتی ضربان قلب نامنظم شود، پمپاژ خون از قلب به سراسر بدن دچار اختلال میشود. نتیجه آن است که اکسیژن کمتری به اندامهای حیاتی مانند مغز و کلیهها میرسد. این وضعیت میتواند باعث خستگی، احساس سنگینی و حتی تنگی نفس در فعالیتهای روزمره شود. در موارد شدید، ممکن است فرد دچار افت فشار و بیهوشی شود.
تاثیر آریتمی قلبی بر کیفیت خواب و انرژی روزانه
ضربان نامنظم قلب در شب میتواند باعث بیدار شدنهای مکرر شود. بسیاری از بیماران از تپش قلب هنگام خواب یا احساس اضطراب نیمهشب شکایت دارند. این وضعیت، در کنار کمبود اکسیژن، منجر به کاهش کیفیت خواب و خستگی روزانه میشود. خواب ناکافی نیز به نوبه خود آریتمی را تشدید میکند و یک چرخه معیوب ایجاد مینماید.
تشدید آریتمی با مصرف قهوه یا الکل
مصرف بیش از حد کافئین و الکل میتواند باعث افزایش تحریکپذیری عضله قلب و نامنظمی در ریتم آن شود. به همین دلیل توصیه می شود به طور کل برای تضمین سلامت قلب و بخصوص اگر سابقه آریتمی قلبی در خانواده دارید، مصرف روزانه قهوه را به ۱-۲ فنجان محدود کنید و از مصرف الکل بهطور کامل خودداری نمایید.
- قهوه زیاد → افزایش ضربان قلب، اضطراب، بیخوابی
- الکل → تغییر در هدایت الکتریکی قلب، افزایش خطر فیبریلاسیون دهلیزی
🎥 دکتر قربانی شریف درباره ایجاد آریتمی قلبی بر اثر مصرف قهوه در فیلم زیر توضیح می دهند:
آریتمی قلبی در اثر قهوه
سایر عوارض احتمالی آریتمی قلب
علاوه بر عوارض اصلی که در بالا ذکر شد، عوارض دیگری نیز ممکن است به دلیل آریتمی قلبی ایجاد شوند که به دلیل کاهش نسبی توانایی قلب جهت پمپاژ خون به سایر اندام ها است. این علائم در افرادی که علاوه بر آریتمی قلبی مشکلات دیگری مانند نارسایی قلبی، دیابت، مشکلات ریوی یا بیماری عروق کرونر دارند بروز می کند. برخی از این عوارض عبارتند از:
- خستگی
- تنگی نفس و اضطراب
- عدم تحمل انجام فعالیتهای ورزشی سبک
- ضعف عمومی
- گیجی
- درد یا فشار در قفسه سینه
با توجه به اینکه عارضه های ذکر شده می توانند به دلیل بیماری های دیگری نیز ایجاد شوند بنابراین انجام معاینات پزشکی جهت تشخیص دقیق علت بروز آنها الزامی می باشد.
تفاوت عوارض آریتمی خفیف و شدید
آریتمی خفیف ممکن است تنها ناشی از استرس یا مصرف زیاد کافئین باشد، اما در نوع شدید، بینظمی در پمپاژ خون میتواند اکسیژنرسانی به اندامها را مختل کرده و حتی زندگی بیمار را تهدید کند.
| ویژگیها | آریتمی خفیف | آریتمی شدید |
|---|---|---|
| علائم | تپش قلب گاهبهگاه، خستگی خفیف، احساس سبکی سر | سرگیجه شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، بیهوشی |
| میزان خطر | عموما کمخطر و قابل کنترل با اصلاح سبک زندگی | خطر بالای ایست قلبی یا سکته مغزی |
| نیاز به درمان فوری | نیاز به بررسی پزشکی و پایش منظم | نیاز فوری به درمان تخصصی و دارویی یا بستری |
10 راهکار پیشنهادی برای کاهش عوارض آریتمی قلبی
- استرس خود را با مدیتیشن، تنفس عمیق و یوگا کنترل کنید.
- مصرف کافئین و الکل را محدود کنید تا از تحریک قلب جلوگیری شود.
- رژیم غذایی خود را غنی از میوه، سبزیجات، غلات کامل و ماهیهای چرب کنید.
- با پیادهروی منظم یا ورزشهای سبک به تنظیم ضربان قلب کمک کنید.
- وزن بدن و فشار خون خود را در محدوده سالم نگه دارید.
- خواب کافی (حداقل ۷ ساعت در شب) را در اولویت قرار دهید.
- داروهای قلبی خود را طبق دستور پزشک متخصص آریتمی مصرف کنید.
- از سیگار، نوشیدنیهای انرژیزا و استرسهای ناگهانی پرهیز کنید.
- اگر ضربان نامنظم یا سرگیجه احساس کردید، نوار قلب (ECG) انجام دهید.
- ارتباط مداوم با پزشک و بررسیهای دورهای را فراموش نکنید.
چه عوارضی در درازمدت از آریتمی ایجاد میشود؟
در بلندمدت، آریتمی قلبی میتواند اثرات قابلتوجهی بر سلامت عمومی بدن بگذارد. وقتی ضربان قلب بهطور مداوم نامنظم باشد، پمپاژ خون و اکسیژنرسانی به اندامها دچار اختلال میشود و این وضعیت بهتدریج باعث نارسایی قلبی، خستگی مزمن، کاهش تمرکز و اختلال حافظه میگردد. از سوی دیگر، تجمع خون در دهلیزها خطر لخته شدن و سکته مغزی را افزایش میدهد. در موارد پیشرفتهتر، آریتمی ممکن است زمینهساز مرگ ناگهانی قلبی یا نارسایی مزمن قلب شود. به همین دلیل، کنترل و درمان بهموقع آریتمی نقش حیاتی در پیشگیری از این عوارض بلندمدت دارد.
نکاتی برای کاهش عوارض آریتمی
- فشار خون و قند خون خود را کنترل کنید
- از استرس و بیخوابی بپرهیزید
- داروهای تجویز شده توسط پزشک را بهموقع مصرف کنید
- از مصرف خودسرانه مکملها یا داروهای گیاهی پرهیز نمایید
- در صورت احساس سرگیجه یا درد قفسه سینه، فورا به اورژانس مراجعه کنید
هشدارهای خاموش آریتمی قلبی..
عوارض آریتمی قلبی تنها به تپش یا نامنظمی ضربان محدود نمیشود، بلکه در صورت بیتوجهی میتواند زمینهساز مشکلات جدیتری مانند نارسایی قلبی، سکته مغزی و حتی مرگ ناگهانی شود. قلب، موتور حیاتی بدن است و هر اختلال در ریتم آن نشانهای است که نباید نادیده گرفته شود. با تشخیص زودهنگام، تغییر سبک زندگی، تغذیه سالم، کنترل استرس و مصرف منظم داروها تحت نظر پزشک میتوان از بسیاری از این عوارض جلوگیری کرد. به گفتهی دکتر علیرضا قربانی شریف، متخصص آریتمی قلبی در ولیعصر تهران، آگاهی و پیگیری مداوم، کلید حفظ سلامت قلب و پیشگیری از پیامدهای خطرناک آریتمی است. مراقبت از قلب، مراقبت از زندگی است، پس به ریتم تپشهایش گوش بسپارید.