آریتمی های خطرناک قلب و پیگیری درمان به موقع آن

آریتمی قلبی به هرگونه ضربان غیرطبیعی و نامنظم قلب گفته می‌شود. افرادی که دچار آریتمی قلبی هستند ممکن است ضربان قلب خیلی سریع، خیلی آهسته و یا نامنظم داشته باشند. به آریتمی‌هایی که می‌توانند موجب ایست ناگهانی قلب شوند آریتمی‌های خطرناک گفته می‌شود. در ادامه برخی از انواع آریتمی‌های خطرناک قلبی را شرح می‌دهیم. در صورت عدم درمان آریتمی‌های خطرناک قلب، ممکن است جان بیمار به خطر بیفتد و نارسایی قلبی، ایست و یا سکته‌ی قلبی اتفاق بیفتد، همچنین عدم پمپاز مناسب خون به اندام‌هایی مانند مغز و قلب فرد آسیب وارد می‌کند.

آریتمی قلبی خطرناک است؟

آریتمی قلبی می تواند بسیار خطرناک باشد، اما همه انواع آن به یک اندازه خطرناک نیستند. شدت خطر آریتمی به عوامل مختلفی از جمله نوع آریتمی، مدت زمان آن، و وجود بیماری های زمینه ای دیگر بستگی دارد. خطراتی از جمله توقف کامل قلب، لخته شدن خون، ایجاد و تشدید نارسایی قلبی، احساس سرگیجه و غش ریسک تهدید جان بیمار را تشدید میکند به همین دلیل لازم است که نسبت به علائم هشدار خطر آریتمی قلبی گوش به زنگ باشید و فورا بیمار را به پزشک برسانید:

• احساس تپش قلب شدید یا نامنظم
• درد قفسه سینه
• تنگی نفس
• سرگیجه یا غش
• احساس ضعف یا خستگی شدید

انواع آریتمی های خطرناک قلبی

برخی از آریتمی های قلبیخفیف بوده و قابل درمان و یا حتی پیشگیری است اما دیگر آریتمی ها که در دسته خطرناک ترین ها نیز قرار میگیرند باعث ضربان قلب بسیار سریع یا بسیار کند می شوند که می تواند به قلب، مغز و سایر اندام ها آسیب برساند. انواع خطرناک آریتمی شامل فیبریلاسیون بطنی است که باعث توقف ناگهانی قلب می شود و فیبریلاسیون دهلیزی که ریسک سکته مغزی را افزایش می دهد. تشخیص و درمان به موقع این نوع آریتمی ها در نجات جان بیمار بسیار مهم است که در ادامه به اختصار هر کدام را بررسی خواهیم کرد:

1- فیبریلاسیون بطنی (VF)

فیبریلاسیون بطنی خطرناک ترین نوع آریتمی قلبی است و باید به صورت یک فوریت پزشکی تحت درمان قرار بگیرد. در حالت طبیعی سیگنال‌های الکتریکی در قلب باعث پمپاژ خون می‌شود اما در افرادی که دچار فیبریلاسیون بطنی هستند به جای پمپاژ، بطن‌ها دچار لرزش می‌شوند، این مشکل از پمپاژ خون توسط قلب جلوگیری می‌نماید. تقریباُ 70 درصد از بیمارانی که دچار ایست قلبی می‌شوند مبتلا به فیبریلاسیون بطنی هستند.

برخی از دلایل ابتلا به فیبریلاسیون بطنی می‌شود عبارت است از:

• ضعیف بودن جریان خون در عضله‌ی قلبی
• آسیب دیدن عضلات قلبی
• کاردیومیوپاتی (نوعی بیماری در عضلات قلبی)
• مشکل در آثورت
• عارضه‌ی جانبی برخی از داروها
• سپسیس (غفونت خون)

درمان فیبریلاسیون بطنی

اگر بیمار به دلیل فیبریلاسیون بطنی دچار ایست قلبی شده است باید سریعا تحت سی پی آر قرار گیرد و به اورژانس منتقل شد.

2. تاکی کاردی بطنی (VT)

تاکی کاردی یک اختلال قلبی است که حفره‌های پایینی قلب (بطن‌ها) را درگیر می‌نماید. ضربان قلب افرادی که مبتلا به تاکی کاردی بطنی هستند، به 100 ضربه در دقیقه و یا بیشتر می‌رسد.

در برخی افرادی تاکی کاردی بطنی مشکل جدی ایجاد نمی‌کند اما در بعضی دیگر ممکن است موجب به خطر افتادن جان بیمار شود. آسیبی که به ساختارهای قلبی وارد شده است در شدت بیماری تاثیرگذار است. همچنین افزایش پمپاژ قلبی ممکن است موجب ایجاد عوارض آریتمی قلبی و ضعف جسمانی در بیمار نشود اما می‌تواند باعث افزایش فشار در قلب شود، این وضعیت منجر به برگشت مایع در ریه‌ها و ضعیف شدن ماهیچه‌های قلبی می‌شود.

تاکی کاردی بطنی زمانی اتفاق می افتد که تکانه‌های الکتریکی در بطن‌ها به صورت غیر طبیعی عمل کرده و با سیگنال‌ها ضربان ساز در گره سینوسی دهلیزی تداخل ایجاد می‌نمایند، در نتیجه تعداد ضربان‌های قلبی از حالت طبیعی بیشتر می‌شود.

رایج‌ترین علل تاکی کاردی بطنی

• عدم رسیدن خون کافی به قلب که منجر به کاهش اکسیژن به بافت‌های قلبی می‌شود.
• کاردیومیوپاتی که به ساختار قلب آسیب می‌رساند.
• مصرف مواد مخدر
• عوارض جانبی برخی داروها
• بیماری سارکوئید که یک بیماری التهابی می‌باشد و بر پوست و یا بافت‌های بدن اثر می‌گذارد نیز می‌تواند منجر به تاکی کاردی بطنی می‌شود.

راه درمان تاکی کاردی بطنی

درمان تاکی کاردی بطنی بر اساس عامل اصلی که منجر به تاکی کاردی بطنی شده است صورت می‌گیرد. درمان‌های معمول شامل دارو، جراحی و یا ابلیشن با کاتتر و با ابلیشن با امواج رادیویی می‌باشد.

3- بلوک قلبی

بلوک قلبی دهلیزی بطنی زمانی رخ می‌دهد که سیگنال‌های الکتریکی بین دهلیزهای قلب و بطن دچار انسداد شود و از طریق مسیر معمولی هدایت نشود. این آسیب موجب کاهش ضربان قلب و یا ایجاد ضربان قلب نامنظم می‌شود.

بلوک قلبی دهلیزی انواع مختلفی دارد، در بلوک قلبی درجه سه که بلوک قلبی کامل نیز نامیده می‌شود، هیچ سیگنال الکتریکی از دهلیزها به سمت بطن‌ها نمی‌رسد در نتیجه ضربان قلب به شدت کاهش می‌یابد و منجر به خستگی، تنگی نفس و یا از دست دادن هوشیاری و غش می‌شود.

علت درگیری با بلوک قلبی

بلوک کامل قلبی در برخی موارد به صورت یک بیماری مادرزادی ایجاد می‌شود که در همان روزهای اول تولد شناسایی می‌شود، بر اساس تحقیقات نوزادانی که دچار بلوک قلبی مادرزادی هستند اغلب مادرانی با یک بیماری خودایمنی مانند لوپوس دست و پنجه نرم می‌کنند.

سایر دلایل بلوک قلبی دهلیزی عبارت است از:

• بیماری‌های قلبی مادرزادی
•  بیماری عروق کرونر قلب
• ضخیم شدن ماهیچه‌های قلب
• عارضه‌ی جانبی برخی از داروها
• حمله‌ی قلبی
• کاردیومیوپاتی
• برخی از بیماری‌های ریوی
• عفونت‌هایی مانند بیماری لایم
• انجام برخی از جراحی‌های قلبی
•  اختلال در الکترولیت‌های بدن مانند پایین بودن و یا بالا بودن سطح کلسیم، منیزیم و پتاسیم خون
•  افزایش سن

درمان بلوک قلبی دهلیزی

فردی که دچار بلوک قلبی دهلیزی است اگر به صورت اورژانسی خدمات پزشکی دریافت نکند شانس بالایی برای زنده ماندن ندارد. در این افراد استفاده از یک ضربان ساز موقت به همراه داروهایی جهت بالا بردن ضربان قلب به عنوان خط اول درمان استفاده می‌شود و سپس در مراحل بعدی ضربان سازهای دائمی باید برای بیمار گذاشته شود.

در مواردی که بلوک قلبی به دلیل عدم تعادل الکترولیت‌ها ایجاد شده باشد درمان‌های دارویی جهت برقراری اعتدال در الکترولیت‌ها تجویز می‌شود.

4- سندرم سینوس بیمار

سیگنال‌های قلبی از بخشی به نام گره‌ی سینوسی دهلیزی آغاز شده و منجر به ایجاد سیگنال‌های الکتریکی جهت پمپاژ خون می‌شود. در افرادی که دچار بیماری سندرم سینوس بیماری هستند، تکانه‌های الکتریکی به دلیل مشکل در گره‌ی سینوسی دهلیزی دچار اختلال می‌شوند. این اتفاق منجر به کاهش و یا افزایش ضربان قلب شود. این عارضه بیشتر در افراد مسن دیده می‌شود و منجر به افزایش احتمال فیبریلاسیون دهلیزی، نارسایی قلبی، ایست قلبی و یا سکته خواهد شد.

شایع‌ترین علل سندرم سینوس بیمار

•  جهش در برخی ژن‌ها
•  دیستروفی عضلانی
• التهاب غیرطبیعی
• کمبود اکسیژن
•  ضربه به گره سینوسی دهلیزی که ممکن است در حین جراحی قلب اتفاق بیفتد.
• عوارض برخی داروها
• تغییراتی مانند فیبروز که در اثر افزایش سن ایجاد می‌شود

روش درمان سندرم سینوس بیمار

تغییر داروها زیرنظر پزشک متخصص آریتمی قلبی و یا استفاده از ضربان ساز از جمله درمان‌های معمول برای این عارضه است.

5. فیبریلاسیون دهلیزی

فیبریلاسیون دهلیزی یکی از شایع‌ترین انواع آریتمی قلبی است که در آن دهلیزهای قلب به‌صورت نامنظم و سریع منقبض می‌شوند. این اختلال می‌تواند باعث کاهش جریان خون مناسب در قلب و افزایش احتمال تشکیل لخته شود؛ به همین دلیل تشخیص و کنترل آن اهمیت زیادی دارد.

علائم فیبریلاسیون دهلیزی:

• تپش قلب نامنظم یا سریع
• احساس ضعف و خستگی
• تنگی نفس
• سرگیجه
• درد یا فشار در قفسه سینه
• کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره

سندرم QT طولانی

سندرم QT طولانی قلب یک اختلال در سیستم الکتریکی قلب است که باعث طولانی شدن زمان بازیابی ضربان قلب می‌شود. این مشکل در برخی افراد زمینه ایجاد آریتمی‌های خطرناک را فراهم می‌کند و ممکن است به‌صورت ارثی یا در اثر مصرف برخی داروها ایجاد شود.

علائم سندرم QT طولانی:

• غش ناگهانی
• تپش قلب شدید
• تشنج بدون علت مشخص
• سرگیجه هنگام فعالیت یا هیجان
• سابقه ایست قلبی ناگهانی در خانواده

عوارض آریتمی‌های خطرناک قلب چیست؟

آریتمی‌های خطرناک قلب در صورت تشخیص دیرهنگام یا عدم درمان مناسب می‌توانند عملکرد طبیعی قلب را مختل کنند. برخی از این اختلالات باعث کاهش پمپاژ خون، تشکیل لخته یا حتی توقف ناگهانی فعالیت قلب می‌شوند. شدت عوارض به نوع آریتمی، مدت زمان حمله و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

مهم‌ترین عوارض آریتمی قلبی عبارت‌اند از:

• سکته مغزی به دلیل تشکیل لخته خون
• نارسایی قلبی و کاهش توان پمپاژ قلب
• سرگیجه و از حال رفتن (سنکوپ)
• کاهش اکسیژن‌رسانی به اندام‌ها
• درد قفسه سینه و احساس فشار قلبی
• ایست قلبی ناگهانی در برخی آریتمی‌های شدید

تشخیص زودهنگام نوع آریتمی و انتخاب روش درمان مناسب می‌تواند خطر بروز این عوارض را کاهش دهد. برای بررسی دقیق ضربان قلب و دریافت راهکار درمانی مناسب، مراجعه به متخصص آریتمی قلبی اهمیت زیادی دارد.

اگر دچار تپش قلب، ضربان نامنظم یا علائم هشداردهنده هستید، برای ارزیابی تخصصی توسط دکتر علیرضا قربانی شریف، متخصص آریتمی قلبی، اقدام کنید.

چه عواملی خطر آریتمی را افزایش می‌دهند؟

عوامل مختلفی می‌توانند احتمال بروز آریتمی قلبی را افزایش دهند. برخی از این عوامل مانند افزایش سن یا سابقه خانوادگی قابل کنترل نیستند، اما بسیاری از موارد مانند کنترل بیماری‌های زمینه‌ای، کاهش مصرف مواد محرک و اصلاح سبک زندگی می‌توانند خطر ایجاد اختلالات ریتم قلب را کاهش دهند.

مهم‌ترین عوامل افزایش‌دهنده خطر آریتمی عبارت‌اند از:

• سن:
  با افزایش سن، تغییرات ساختاری و الکتریکی در قلب بیشتر شده و احتمال بروز اختلالات ضربان قلب افزایش پیدا می‌کند.
• سابقه خانوادگی آریتمی:
  برخی از انواع آریتمی زمینه ژنتیکی دارند و وجود سابقه خانوادگی می‌تواند احتمال ابتلا را بیشتر کند.
• بیماری‌های قلبی:
  مشکلاتی مانند بیماری عروق کرونر، سکته قلبی، نارسایی قلبی یا بیماری‌های دریچه‌ای می‌توانند زمینه ایجاد آریتمی را فراهم کنند.
• فشار خون بالا:
  فشار خون کنترل‌نشده به مرور باعث تغییر ساختار قلب و افزایش احتمال بی‌نظمی ضربان می‌شود.
• دیابت:
  افزایش قند خون می‌تواند به عروق و عضله قلب آسیب وارد کرده و خطر آریتمی را افزایش دهد.
• بیماری‌های تیروئید:
  کم‌کاری یا پرکاری تیروئید می‌تواند تعادل ضربان قلب را برهم بزند.
• مصرف برخی داروها:
  بعضی داروها، به‌خصوص در صورت مصرف بدون کنترل پزشک، ممکن است روی سیستم الکتریکی قلب تأثیر بگذارند.
• مصرف زیاد الکل و کافئین:
  مصرف بیش از حد این مواد در برخی افراد باعث تحریک قلب و ایجاد تپش قلب یا آریتمی می‌شود.
• استعمال دخانیات:
  نیکوتین و مواد شیمیایی موجود در دخانیات می‌توانند ضربان قلب و عملکرد عروق را تحت تأثیر قرار دهند.

شناخت این عوامل و بررسی منظم وضعیت قلب، به‌خصوص در افراد دارای علائم یا سابقه بیماری قلبی، نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام آریتمی دارد. در صورت مشاهده تپش قلب، ضربان نامنظم، سرگیجه یا احساس ضعف، مراجعه به متخصص آریتمی قلبی مانند دکتر علیرضا قربانی شریف می‌تواند به تشخیص دقیق علت و انتخاب درمان مناسب کمک کند.

اریتمی قلب خطرناکه اگر..

آریتمی قلب یا همان نامنظمی ضربان قلب، همیشه خطرناک نیست. برخی از انواع آن کاملا بی‌ضررند، در حالی که برخی دیگر می‌توانند بسیار خطرناک و حتی مرگبار باشند. خطرناک بودن آریتمی به نوع، شدت، و وجود بیماری‌های زمینه‌ای قلبی بستگی دارد. برخی از آریتمی‌ها مانند فیبریلاسیون بطنی و تاکی‌کاردی بطنی بسیار خطرناک و نیازمند درمان فوری هستند. در صورت تجربه علائمی مانند تپش قلب نامنظم، سرگیجه، غش، درد قفسه سینه، یا تنگی نفس، حتما به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان به موقع آریتمی می‌تواند از عواقب جدی آن جلوگیری کند.

*~ سوالات متداول درباره آریتمی های خطرناک قلب ~*