علت ضربان قلب بالا + چه زمانی خطرناک می‌شود؟

ضربان قلب بالا زمانی نگران‌کننده می‌شود که قلب شما در حالت استراحت، بدون فعالیت بدنی یا استرس واضح، سریع‌تر از حالت طبیعی بزند. در بیشتر بزرگسالان، ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است و بالاتر از این محدوده می‌تواند نشانه تاکی‌کاردی یا یک واکنش موقت بدن باشد.
بالا رفتن ضربان قلب همیشه به معنی بیماری خطرناک نیست؛ گاهی به دلیل اضطراب، کم‌آبی، مصرف کافئین، تب یا فعالیت بدنی رخ می‌دهد. اما اگر تکرار شود، با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، غش یا ضربان نامنظم همراه باشد، باید جدی گرفته شود.
در این مقاله بررسی می‌کنیم ضربان قلب بالا چه علت‌هایی دارد، چه زمانی خطرناک است، چطور تشخیص داده می‌شود و چه زمانی لازم است برای ارزیابی تخصصی به پزشک مراجعه کنید.

ضربان قلب بالا یعنی چه؟

ضربان قلب بالا یا تاکی‌کاردی به حالتی گفته می‌شود که قلب سریع‌تر از حد انتظار می‌زند. نکته مهم این است که عدد ضربان قلب باید در شرایط درست بررسی شود؛ یعنی زمانی که شما چند دقیقه نشسته‌اید، فعالیت بدنی نکرده‌اید، هیجان شدید ندارید و بدن در حالت استراحت است.

اگر بعد از بالا رفتن از پله، ورزش، ترس، عصبانیت یا نوشیدن قهوه ضربان قلب بالا برود، بدن در حال پاسخ طبیعی به نیاز بیشتر اکسیژن است. اما اگر بدون علت مشخص و در حالت آرامش، ضربان قلب شما مداوم بالای ۱۰۰ باشد یا احساس تپش غیرعادی داشته باشید، بهتر است موضوع را ساده نگیرید.

تفاوت تپش قلب و ضربان قلب بالا

تپش قلب یعنی شما ضربان قلب خود را به شکل کوبیدن، لرزش، پرش یا بی‌نظمی احساس می‌کنید. ممکن است در این حالت تعداد ضربان واقعاً بالا باشد یا فقط ریتم قلب نامنظم احساس شود.

از طرف دیگر، ممکن است ضربان قلب شما بالا باشد اما آن را به‌وضوح حس نکنید. به همین دلیل، اندازه‌گیری دقیق نبض یا استفاده از دستگاه‌های معتبر در کنار بررسی پزشکی اهمیت زیادی دارد. تشخیص نهایی باید بر اساس شرح حال، معاینه و در صورت نیاز نوار قلب انجام شود.

ضربان قلب بالا نشانه چیست؟

علت بالا رفتن ضربان قلب همیشه بیماری قلبی نیست. برای مثال بدن ما در شرایطی مثل هیجان، اضطراب، تب یا کم‌آبی با افزایش ضربان قلب تلاش می‌کند اکسیژن بیشتری به بافت‌ها برساند. این واکنش طبیعی و موقتی است و معمولا با برطرف شدن عامل محرک، ضربان هم به حالت عادی برمی‌گردد.

اما اگر ضربان قلب در حالت استراحت، بدون دلیل مشخص و به‌صورت مداوم بالا باشد، ممکن است نشانه‌ای از اختلالات قلبی، کم‌خونی، پرکاری تیروئید یا حتی مشکلات ریوی باشد. در این موارد باید به متخصص قلب مراجعه کنید تا علت ضربان قلب بالا مشخص شود، چون گاهی پشت یک تپش ساده، یک آریتمی قلبی پنهان وجود دارد.

علت بالا بودن ضربان قلب چیست؟

دلیل ضربان قلب بالا می‌تواند ریشه‌های مختلفی داشته باشد. گاهی علت کاملا فیزیولوژیک و بی‌خطر است، اما گاهی پای یک اختلال ساختاری یا الکتریکی در قلب در میان است.

عوامل قلبی	عوامل غیر قلبی
آریتمی‌های قلبی	استرس و اضطراب
فیبریلاسیون دهلیزی	کم‌خونی
نارسایی قلب	پرکاری تیروئید
اختلال سیستم الکتریکی قلب	تب و عفونت
بیماری عروق کرونر	مصرف کافئین و انرژی‌زا

علت بالا بودن ضربان قلب در حالت استراحت

اگر در حال استراحت هستید اما ضربانتان بالای ۱۰۰ است، ممکن است دچار تاکی‌کاردی سینوسی شده باشید. این حالت معمولا به دلیل استرس مزمن، اضطراب، مصرف زیاد کافئین، کم‌خوابی یا کم‌آبی رخ می‌دهد. در بسیاری از موارد، با اصلاح سبک زندگی و کاهش محرک‌ها، ضربان به محدوده طبیعی برمی‌گردد.

با این حال اگر این وضعیت ادامه‌دار باشد، باید از نظر کم‌خونی، اختلالات تیروئید یا مشکلات قلبی بررسی شوید. چون گاهی دلیل بالا بودن ضربان قلب به یک بیماری زمینه‌ای مرتبط است که نیاز به درمان دارد.

علت بالا رفتن ضربان قلب ناگهانی

بالا رفتن ناگهانی و حمله‌ای ضربان قلب می‌تواند نشانه آریتمی‌هایی مثل SVT یا فیبریلاسیون دهلیزی باشد. این نوع افزایش معمولا با احساس کوبش شدید در قفسه سینه، تنگی نفس یا سرگیجه همراه است و ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.

در چنین شرایطی بررسی با نوار قلب یا هولتر ۲۴ ساعته اهمیت زیادی دارد. چون تشخیص دقیق نوع آریتمی، مسیر درمان را مشخص می‌کند.

دلیل ضربان قلب بالا در شب

برخی افراد هنگام دراز کشیدن یا نیمه‌های شب دچار تپش قلب شدید می‌شوند. اضطراب پنهان، رفلاکس معده، اختلالات هورمونی یا حتی آپنه خواب می‌توانند عامل این موضوع باشند. اگر این حالت مکرر تکرار شود، باید علت زمینه‌ای آن مشخص شود و سپس درمان تپش قلب در خواب انجام شود.

درصورتی که احساس میکنید تپش قلب دارید یا ضربان قلبتان خیلی بالاست، بهتر است جهت بررسی و درمان به بهترین کلینیک آریتمی قلبی تهران مراجعه کنید.

چه چیزهایی باعث بالارفتن ضربان قلب می شود؟

بالا رفتن ضربان قلب می‌تواند از یک علت ساده و موقت تا یک اختلال قلبی جدی منشأ بگیرد. برای همین، پزشک فقط به عدد ضربان قلب نگاه نمی‌کند؛ بلکه زمان شروع، مدت تپش، علائم همراه، داروهای مصرفی، بیماری‌های زمینه‌ای و سبک زندگی شما را هم بررسی می‌کند.

در بسیاری از موارد، علت ضربان قلب بالا قابل کنترل است. اما اگر این حالت تکرار شود یا با نشانه‌های هشدار همراه باشد، ممکن است به بررسی تخصصی‌تر برای رد آریتمی قلبی، بیماری تیروئید، کم‌خونی یا مشکلات ساختاری قلب نیاز داشته باشید.

استرس، اضطراب و حملات پانیک

استرس یکی از شایع‌ترین دلایل بالا رفتن ضربان قلب است. وقتی بدن در وضعیت اضطراب قرار می‌گیرد، هورمون‌هایی مانند آدرنالین ترشح می‌شوند و قلب سریع‌تر می‌زند. در این شرایط ممکن است احساس دلشوره، لرزش دست، تعریق، تنگی نفس یا فشار در قفسه سینه هم داشته باشید.

با این حال، نباید هر تپش قلبی را به اضطراب نسبت داد. اگر تپش قلب شما جدید است، شدت زیادی دارد، در حالت استراحت رخ می‌دهد یا با سرگیجه و ضعف همراه می‌شود، بهتر است ابتدا از نظر قلبی بررسی شوید و بعد درباره نقش اضطراب تصمیم‌گیری شود.

کم‌آبی بدن، تب و عفونت

وقتی بدن دچار کم‌آبی می‌شود، حجم خون کاهش پیدا می‌کند و قلب برای رساندن خون کافی به بافت‌ها سریع‌تر می‌زند. تب و عفونت هم می‌توانند ضربان قلب را بالا ببرند، چون بدن برای مقابله با بیماری به انرژی و گردش خون بیشتری نیاز دارد.

در این شرایط، کنترل تب، مصرف مایعات کافی و درمان علت اصلی معمولاً باعث بهبود ضربان قلب می‌شود. اما اگر ضربان بسیار بالا بماند یا با بی‌حالی شدید، افت فشار، گیجی یا تنگی نفس همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی فوری وجود دارد.

مصرف کافئین، نیکوتین، انرژی‌زاها و برخی داروها

قهوه زیاد، نوشابه‌های انرژی‌زا، نیکوتین و بعضی مکمل‌ها می‌توانند ضربان قلب را بالا ببرند. برخی داروها مثل داروهای سرماخوردگی حاوی ضداحتقان، داروهای تیروئید، بعضی اسپری‌های تنفسی و داروهای محرک نیز ممکن است باعث تپش قلب شوند.

اگر بعد از شروع یک داروی جدید یا افزایش مصرف کافئین دچار ضربان قلب بالا شده‌اید، دارو را خودسرانه قطع نکنید. بهتر است با پزشک مشورت کنید تا مشخص شود تغییر دارو، تنظیم دوز یا بررسی قلبی لازم است یا نه.

کم‌خونی و مشکلات تیروئید

کم‌خونی باعث می‌شود اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها کاهش پیدا کند و قلب برای جبران این وضعیت سریع‌تر کار کند. در این حالت ممکن است خستگی، رنگ‌پریدگی، ضعف، نفس‌نفس زدن هنگام فعالیت و سردی دست‌وپا هم وجود داشته باشد.

پرکاری تیروئید نیز یکی از علت‌های مهم بالا رفتن ضربان قلب است. کاهش وزن بی‌دلیل، لرزش دست، تعریق زیاد، عصبی بودن، بی‌خوابی و عدم تحمل گرما می‌تواند همراه آن دیده شود. در چنین شرایطی، درمان علت زمینه‌ای نقش مهمی در کنترل ضربان قلب دارد.

بیماری‌های قلبی و آریتمی

گاهی ضربان قلب بالا به دلیل اختلال در سیستم الکتریکی قلب ایجاد می‌شود. در این حالت، ریتم قلب ممکن است خیلی سریع، نامنظم یا ناگهانی شود. بعضی آریتمی‌ها خوش‌خیم‌تر هستند، اما برخی دیگر به بررسی و درمان جدی نیاز دارند.

اگر تپش قلب شما به صورت حمله‌ای شروع و قطع می‌شود، ضربان خیلی سریع و منظم یا نامنظم دارید، سابقه بیماری قلبی دارید یا در خانواده شما سابقه مرگ ناگهانی قلبی وجود دارد، مراجعه به متخصص قلب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این مرحله ممکن است پزشک درباره گزینه‌های تشخیصی و درمان آریتمی قلبی با شما صحبت کند.

چه زمانی ضربان قلب بالا خطرناک است؟

خطرناک بودن ضربان قلب بالا فقط به عدد آن وابسته نیست. ممکن است فردی هنگام ورزش ضربان بالاتری داشته باشد و مشکلی ایجاد نشود، اما فرد دیگری در حالت استراحت با ضربان کمتر، علائم نگران‌کننده داشته باشد. بنابراین شرایط بدن، علائم همراه و سابقه پزشکی اهمیت زیادی دارد.

اگر ضربان قلب بالا ناگهانی شروع شود، طولانی بماند یا هر بار بدون علت مشخص تکرار شود، بهتر است ارزیابی شوید. مخصوصاً زمانی که ضربان قلب با احساس بی‌نظمی، ضعف شدید یا کاهش توان انجام فعالیت‌های روزانه همراه است.

مولفه‌های اصلی در افزایش ضربان قلب شامل موارد زیر است که باید نسبت به آن ها هشیار باشید:

• تاثیر کافئین بر ضربان قلب
• نیکوتین
• الکل
• کم‌خونی
• کم‌آبی بدن
• اختلالات تیروئید
• بیماری‌های قلبی مانند نارسایی قلبی و بیماری عروق کرونر
• فشار خون بالا
• سنکوپ مشورب
• آپنه خواب
• مصرف برخی داروها
• استرس
• اضطراب شدید
• اختلالات الکترولیتی
• وجود بعضی از نشانه های عفونت‌ در بدن

آیا ضربان قلب بالای ۱۰۰ همیشه خطرناک است؟

ضربان قلب بالای ۱۰۰ در حالت استراحت می‌تواند به دلیل تب، اضطراب، کم‌آبی، درد، مصرف کافئین یا فعالیت اخیر باشد و بعد از رفع علت کاهش پیدا کند. اما اگر این عدد در حالت آرامش و به‌صورت مکرر دیده شود، باید علت آن مشخص شود.

بهترین کار این است که ضربان قلب را در زمان‌های مختلف ثبت کنید؛ مثلاً صبح بعد از بیدار شدن، هنگام احساس تپش و بعد از استراحت. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند تشخیص دقیق‌تری داشته باشد و از تصمیم‌گیری بر اساس یک عدد اتفاقی جلوگیری شود.

تشخیص علت ضربان قلب بالا چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص درست، مهم‌ترین بخش درمان است. پزشک ابتدا از شما می‌پرسد تپش قلب از چه زمانی شروع شده، چقدر طول می‌کشد، ناگهانی است یا تدریجی، با چه چیزی بهتر یا بدتر می‌شود و آیا علائمی مثل درد قفسه سینه، سرگیجه یا تنگی نفس دارید یا نه.

سپس معاینه، اندازه‌گیری فشار خون و بررسی نبض انجام می‌شود. بسته به شرایط، ممکن است نوار قلب، آزمایش خون، بررسی تیروئید، تست کم‌خونی، اکوکاردیوگرافی یا پایش طولانی‌مدت ضربان قلب درخواست شود.

چه زمانی باید برای ضربان قلب بالا به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر ضربان قلب بالا برای اولین بار به شکل شدید رخ داده، اگر بیشتر از چند دقیقه ادامه دارد، اگر مرتب تکرار می‌شود یا اگر همراه با ضربان نامنظم است، مراجعه به پزشک توصیه می‌شود. همچنین اگر سابقه بیماری قلبی دارید، نباید منتظر شدیدتر شدن علائم بمانید.

مراجعه پزشکی به این معنا نیست که حتماً مشکل خطرناکی دارید. برعکس، بسیاری از افراد بعد از بررسی متوجه می‌شوند علت تپش قلبشان قابل کنترل است. اما بدون بررسی، نمی‌توان تفاوت یک واکنش ساده بدن را از یک اختلال ریتم قلبی تشخیص داد.

ضربان قلب بالا اگر درست بررسی شود، قابل مدیریت‌تر و کم‌استرس‌تر می‌شود. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان دچار تپش قلب ناگهانی، ضربان نامنظم یا بالا رفتن مکرر ضربان قلب هستید، همین حالا برای ارزیابی تخصصی توسط دکتر علیرضا قربانی شریف اقدام کنید.